Lớp giảng Phật Giáo Sử. Ngày 11 tháng 09, 2006

Giảng sư: Ni Sư Liễu Pháp./Ðiền Khuyết: TK Tuệ Siêu

Cuộc đời Đức Phật. Con Đường hoằng đạo (tt)

Tác giả P. V. Bapat
Việt dịch: Hữu Song Nguyễn Đức Tư

Phần I: Đại cương

Sự quảng bá rộng rãi của Phật pháp đã thay đổi hẳn vùng lưu vực sông Hằng vào thời Phật tại thế. Mãi đến 1700 sau cũng thế. Chưa bao giờ có sự thay đổi sâu đậm về tín ngưỡng, văn hoá, xã hội trọng lịch sử nhân loại mang tầm cở tương tự. Những thân quyến của Đức Phật cũng đến với giáo pháp. Mọi tầng lớp trong xã hội đều thấm nhuần tinh thân thực tiễn, từ bi và niềm tin ở nghiệp báo. Tất nhiên điều nầy cũng chi phối nhiều những sự kiện mang tính xã hội như những tranh chấp, va chạm giữa quốc gia với quốc gia, cá nhân với cá nhân. Trong tất cả trường hợp đều cho thấy một điều: Đức Phật kêu gọi sự xây dựng bằng tình thương và trí tuệ.


Phần II. Nội dung chính

Tế độ quyến thuộc

Một năm sau sự đắc đạo của Đức Phật, Tịnh Phạn vương nghe tin về sự vinh quang của con mình đã mời Đức Phật đến viếng Ca-tì-la-vệ. Theo lời phụ vương, Đức Phật về nhà. Tịnh Phạn Vương đón tiếp Ngài rất trọng thể vì bây giờ người con của vua đã là một thánh nhân. Qua ngày hôm sau Đức Phật đi quanh kinh thành để khất thực. Đối với vợ Ngài, Da-du-đà-la, thì trong chiếc áo tu sĩ Ngài trông huy hoàng hơn là mặc bồ trang phục thái tử. Nàng phủ phục dưới chân Ngài vào bảo con mình: “La-hầu-la (Rahula) con ơi, con hãy xin cha trao gia tài cho con đi”. Đức Phật liền ban cho cậu con trai một gia tài quý giá bằng cách làm cho cậu trở thành một tín đồ mới, một tu sĩ tập sự. Hàng trăm người trong dòng họ Thích ca đã cởi bỏ trang phục hoàng gia của họ để khoác tấm áo vàng. Cả đến Ưu-ba-ly (Upali), người thợ hớt tóc và là người phụ trách y phục của hoàng gia, cũng rời bỏ gia đình để trở thành đệ tử xuất gia của Đức Phật.

Đem ánh sáng từ bi và trí tuệ đến mọi giai cấp trong xã hội

Số tín đồ thế tục cứ tiếp tục tăng thêm nhanh chóng. Cấp-cô-độc (Anathapindika), một thương gia giàu có ở Xá-vệ (Sravasti) đã mua lại của Thái tử Kỳ-đà (Jeta) một khu vườn với số vàng lát kín cả mặt đất và dựng lên một tu viện, gọi là Kỳ thọ Cấp-cô-độc viên (Jetavana Vihara), để cúng dường cho Tăng đoàn. Hoàng đế Ba-tư-nặc (Prasenajit) nước Kiều-tất-la, một phu nhân giàu có tên Visakha và nhiều nhân vật nổi tiếng của nước Kiều-tất-la đều trở thành môn đệ của Đức Phật. Sau đó, Ngài đi đến thành Vương-xá (Rajagrha), tại đây một ngự y là Jivaka Kumarabhrtya trở thành đệ tử Phật và là người săn sóc sức khoẻ cho Ngài và Tăng chúng.

Ảnh hưởng xã hội một cách sâu đậm

Ba năm sau đó, xảy ra một bắt hòa giữa những người Sakya và người Koliya về việc dùng nước của con sông ngăn đôi lãnh thổ của họ. Nếu không có sự can thiệp của Đức Thế tôn thì mối bất hòa kia sẽ trở thành một cuộc chiến dữ dội. Sau sự cố này thì đến sự băng hà của vua Tịnh Phạn, và di mẫu Kiều-đàm-ni (Gotami) của Đức Phật đã xin cho bà gia nhập Tăng đoàn. Thị giả A-nan-đà (Ananda) đã nhiệt tình nói hộ cho bà. Đây là bước đầu của sự thành lập Tăng đoàn ni chúng ở Ấn Độ. Cho đến bấy giờ, phụ nữ nước này không có quyền tìm đường giải thoát bằng cách xuất gia.


Phần III: Người xưa chốn cũ
Xin cho biết thêm về danh y Jivaka. Koliya là vùng đất thế nào?

Jivaka là vị lương y trứ danh thường ở gần Đức Phật để chăm lo sức khỏe Ngài. Lúc vừa ra đời, mẹ ông đặt ông trong cái thùng rồi đem bỏ trên một đống rác cạnh bên đường. Hoàng tử Abhaya, con của Vua Bimbisara (Bình Sa Vương) tình cờ đi qua, thấy quạ bu xung quanh và khám phá rằng đứa bé còn sống (jivati) nên đem về cho người nuôi dưỡng. Vì lúc tìm ra, ông còn sống nên đặt tên là Jivaka. Vì được một vị hoàng tử đem về nuôi dưỡng nên người ta gọi là Komarabhacca. Đến lúc trưởng thành, ông là một lương y và một nhà giải phẫu đại tài. Sách ghi rằng hai lần ông thành công mỹ mãn cuộc giải phẫu cho một nhà triệu phú mắc phải bệnh đau đầu. Thường ngày ông đến hầu Đức Phật ba lần. Nhân định rằng ông sẽ có thể thành đạt nhiều lợi ích nếu có một tu viện ở gần nhà nên ông cất một cái trong khu vườn xoài của ông. Sau khi hoàn thành công tác xây cất, ông đắc Quả Tu Đà Hườn. Kinh Jivaka Sutta đề cập đến vấn đề ăn thịt là bài kinh mà Đức Phật giảng cho ông Jivaka.
(Trích từ “Đức Phật và Phật Pháp”, Phạm Kim Khánh dịch)

Koliya là một bộ tộc theo chế độ cộng hòa thời Đức Phật. Vua Rama, người sáng lập ra vương quốc này, đã cùng các con trai chặt cây Kola để xây dựng một thành phố ngay trong rừng, và vì vậy mà thành phố đó được đặt tên là Kolanagara, và người dân xứ đó được gọi la Koliya. Xứ này nằm ở phía đông nam cộng hòa Sakya, ranh giới của hai nước là con sông nhỏ bé Rohinì. Xưa có nhiều liên hệ hôn nhân giữa hai dòng họ Sakiyas và Koliyas này, nên người cả hai xứ đều có quan hệ họ hàng với Đức Phật. Một lần do tranh chấp nước tưới từ dòng sông Rohini, hai bộ tộc này đã đánh nhau dữ dội, sau đó nhờ sự can thiệp của Đức Phật mà hai bên đã đi tới một sự thỏa thuận về vấn đề nước tưới và thiết lập liên lạc ngoại giao thân tình như cũ.

IV. Chữ Và Nghĩa
Nói về cuộc đời Ðức Phật thì sơ thời, trung thời và hậu thời là gì? Ðược Phân chia thế nào?

V. Học và Hỏi.
Nếu Ðức Phật là bậc Ðại Bi thì tại sao nhiều việc làm trong đời sống của Ngài phải chờ đến lời thỉnh cầu mới làm ?

VI. Ðố Vui